Η εσωστρεφής μεταμόρφωση του εξωτερικού της Σημηντήρα Επιμέλεια άρθρου Δήμος Χλωπτσιούδης | 15.01.2016 | Λόγος, ο Δήμος γράφει…, Παρουσιάσεις βιβλίων, Ποίηση |

11350811_698404810266244_6818123964692093327_ntovivlio.net/η-εσωστρεφής-μεταμόρφωση-του-εξωτερι

Η ποίηση για τον δημιουργό είναι το καταφύγιό του από την πεζότητα, ο μυστικός χώρος που κλείνεται για να προστατευτεί από ό,τι νιώθει να τον απειλεί· ένα νησί απάνεμο όπου ακουμπά με ευλάβεια έγνοιες και συναισθήματα ελπίζοντας να φυτρώσουν στις ψυχές των αναγνωστών. Στο δικό της πλούσιο σε συναισθήματα καταφύγιο μας καλεί για δεύτερη φορά η Κατερίνα Σημηντήρα με την συλλογή «δυτικά της Σαπφούς» (Μανδραγόρας, 2015).

Η ποίηση της Σημηντήρα θεμελιωμένη στην συναισθηματική μεταμόρφωση του εξωτερικού είναι εσωστρεφής· η προσέγγιση του εσωτερικού γίνεται με άμεσες αναφορές στο «έξω» επιφέροντας μία ξεχωριστή συναισθηματική και αισθητική ισορροπία. Στην ουσία πρόκειται για υπαρξιακή ποίηση παρά το γεγονός ότι στηρίζεται σε κοινωνικές παραστάσεις από τις οποίες αντλεί την αφορμή για να εκθέσεις τις δικές της υπαρξιακές αγωνίες και τα προσωπικά της συναισθήματα για το παρόν και το παρελθόν.

Η ποίηση της Σημηντήρα είναι περιγραφική, εικονογραφική. Η εικονοπλασία της είναι εξωτερική. Το αναδυόμενο συναίσθημα στηρίζεται πάνω στις περιγραφές που με τη δυναμική των συνειρμών συνδέονται μεταξύ τους σε ένα ενιαίο εικαστικό πλαίσιο. Μοιάζουν με φωτογραφικά στιγμιότυπα του παρελθόντος που συνενώνονται όπως τα καρέ ενός φιλμ. Αναμνήσεις και εγκαταλελειμμένα ή απατηλά όνειρα μοντάρονται μαζί με τα συναισθήματα της δημιουργού σε μία συλλογή.

Ωστόσο, οι «φωτογραφήσεις» αν και γίνονται σε εξωτερικό κυρίως χώρο, αποτυπώνουν το εσωτερικό, τον ψυχισμό της ποιήτριας. Στην ουσία το δημόσιο αποτυπώνεται στο ιδιωτικό και το προσωπικό εκτίθεται ως συναισθηματικό αποτύπωμα των βιωμάτων και των παραστάσεων, των αναμνήσεων προσώπων και χώρων.

Κυρίαρχο ποιητικό υποκείμενο είναι η ίδια η ποιήτρια. Η συνεχής παρουσία του πρώτου ενικού προσώπου διαμορφώνει ένα ύφος εκμυστήρευσης με χαρακτηριστικά απομνημονεύματος πάνω στο οποίο οικοδομείται μία ποίηση αμιγώς προσωπική (Αύγουστος, οι αγαπημένοι μου, χρονικό, αρχή και τέλος, στην αποικία, σου μουράγιο, επίλογος). Ο προσωπικός χαρακτήρας ενισχύεται από το συχνό -βουβό- δευτεροενικό πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται η δημιουργός (νότιες Συμπληγάδες, φθινόπωρο, έρωτες, everything for you, πλάγια γραφή, η θυσία). Στην ίδια λογική και το ά πληθυντικό γραμματικό πρόσωπο (Ακροπόλ, ποιήματα με τον πατέρα μου) που εμπεριέχει το προσωπικό στοιχείο.

Η ποιήτρια θυμάται προσφιλή πρόσωπα και σκηνές του παρελθόντος (αυτό δεν είναι ποίημα, Ακροπόλ, το σπίτι μας, η θυσία, η άλλη μέρα), μιλά για το θάνατο (ποιήματα με τον πατέρα μου, falsa moneda, απουσία σήμανσης, στο νοσοκομείο) και το χωρισμό (νότιες Συμπληγάδες). Ωστόσο, ο υποκειμενικός χαρακτήρας των προσωπικών βιωμάτων δεν υποβιβάζει την αντικειμενικότητα των συναισθημάτων· και η ποιήτρια δίνει έμφαση ακριβώς στο χώρο των συναισθημάτων, στην καταγραφή των αναμνήσεών της στο θυμικό, στην ψυχική καταγραφή του παρελθόντος και των βιωμάτων της. Άλλωστε, στην ποίηση τι πιο γνήσιο και πραγματικό, τι πιο ειλικρινές από την αλήθεια των συναισθημάτων;

Παρ’ όλα αυτά δεν απουσιάζουν τα αμιγώς κοινωνικά ποιήματα (οι πεταλούδες, εις το επανιδείν, οι μαργαρίτες, μέρες του ‘50), ή όταν αγωνιά για την απρόσωπη ανωνυμία της πόλης (η ζωή ήταν αλλού, γυμνός καιρός) είτε όταν εκφράζει κοινωνιοϋπαρξιακές ανησυχίες (η πόλη, η θυσία).

Ο στίχος της με τον πεζολογικό του χαρακτήρα διατηρεί έναν χαλαρό ρυθμό. Η γλώσσα – σχεδόν προφορική- εμπλουτίζεται με επίθετα που ενισχύουν το υπαρξιακό μήνυμα ή τη χρωματικότητα του ποιητικού κάδρου· επιρρήματα και μετοχές εντείνουν το γενικότερο μελαγχολικό συναίσθημα με δόσεις νοσταλγίας. Χαρακτηριστική είναι και η παντελής απουσία των βασικών σημείων στίξης (τελείες και κόμματα).

Αξίζει να σημειωθεί η φωτεινότητα και ένας αόριστος χρωματικός πλούτος· αν και συνειδητά η δημιουργός αποφεύγει τα χρωματικά επίθετα ή λέξεις που συνδέονται συνειρμικά με συγκεκριμένες αποχρώσεις, εντούτοις επιτυγχάνει ένα φωτεινό και χρωματικά άφθονο εικαστικό περιβάλλον.Στο ποιητικό της κάδρο κυριαρχεί η πόλη (κυρίως η Θεσσαλονίκη και -λιγότερο- η Αθήνα) είτε κλειστός χώρος, ένα δωμάτιο πχ ξενοδοχείου ή ο χώρος ενός σπιτιού, είτε ως ανοιχτός χώρος, δρόμοι αστικοί συνήθως. Ο καμβάς της είναι γεμάτος, ανθρώπους· άνθρωποι σιωπηλοί, μόνοι στην πραγματικότητα, περιθωριακοί και μη που όμως αισθάνονται να ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας, μόνοι (χρονικό, οι αγαπημένοι μου, χειμώνας, οδός Σαπφούς).

Το ποιητικό καταφύγιο της Σημηντήρα είναι ένα φωτεινό μωσαϊκό από εικόνες και θρυμματισμένα συναισθήματα που συγκολλούνται σε μία συλλογή γεμάτη πόνο. Πρόκειται στην ουσία για ποίηση αποκαλυπτική.

Advertisements

«Δέκα Ελληνίδες ποιήτριες» της Ελένης Χωρεάνθη

http://diastixo.gr/kritikes/poihsh/4165-10-ellinides-poihtries

Κατερίνα Σημηντήρα: «Δυτικά της Σαπφούς»

Η Κατερίνα Σημηντήρα, με τη δεύτερη ποιητική της συλλογή, Δυτικά της Σαπφούς, σε άψογη εμφάνιση, με χαρακτηριστικό εξώφυλλο που κοσμεί λεπτομέρεια από εμβληματικό έργο του Amedeo Modigliani, επιβεβαιώνει την άποψη του R.M. Rilke ότι: «Ένα έργο τέχνης είναι άξιο μονάχα σαν ξεπηδάει από μιαν ανάγκη» (Γράμματα σ’ ένα νέο ποιητή).

Υπάρχει πολύς, συγκρατημένος αλλού κι αλλού διάχυτος, πόνος μετουσιωμένος σε λαγαρή, δυνατή ποίηση μέσα στα τριάντα έξι ολιγόστιχα, ως επί το πλείστον, ποιήματα της συλλογής Δυτικά της Σαπφούς, της οδού Σαπφούς, δηλαδή. Είναι χαρακτηριστικό το πρώτο ποίημα της συλλογής, με τίτλο:

ΑΡΧΗ ΚΑΙ ΤΕΛΟΣ11350811_698404810266244_6818123964692093327_n
Είμαι εδώ/ στον ακίνητο χρόνο
Εδώ στον ακίνητο χώρο
Αυτή η διάρκεια της στιγμής
Δεν υπάρχει παρελθόν/ ούτε στο μέλλον
Δηλώνω παρών/ στον χρόνο τον άχρονο
Εποχές μετρώ/ έρωτες μετρώ
οδύνες μετρώ/ θανάτους

Αρχή και τέλος
Στην αρχή είναι το τέλος
Το τέλος στην αρχή τοποθετώ

Κύκλος αέναος είναι η ζωή, δεν ξεχωρίζει παρόν και μέλλον. «Ο χρόνος είναι ένα αιώνιο παρόν και αλύτρωτος». Και η έμπειρη της ζωής και του πόνου δημιουργός γνωρίζει τα όριά της και οριοθετεί τη ζωή της. Σ’ ένα άλλο ποίημα είναι περισσότερο αφοριστική:

Μέσα στην πόλη αυτή ξοδεύτηκα
Μέσα σε σκονισμένα δωμάτια συνοικισμών

Βιαστικοί απόηχοι οργασμών
Αγάπες ταυτίστηκαν με το πλήθος και χάθηκαν
Ανάμεσα σε φωταγωγημένες τζαμαρίες
Αίθουσες αναψυχής, γιορτινά λαμπιόνια, ξαγρύπνησα
Στα ίδια μέρη περιέφερα το σώμα μου
Αναζητώντας λεπτομέρειες
Θλιμμένους στίχους, τρένα που έφευγαν το χάραμα
Για τη ζωή και τους έρωτες που απέτυχαν
Μέσα στην πόλη αυτή κανένας στο πλάι μου
Μα απόψε
Κρεμώ ένα μειδίαμα
Πάνω στο σηματοδότη μιας διάβασης
Και την αποχαιρετώ.

Μέσα σε λίγους στίχους η Κατερίνα Σημηντήρα είναι αποκαλυπτική, τα λέει όλα, χωρίς φιοριτούρες, χωρίς υπονοούμενα, χωρίς περιττούς λογοτεχνικούς σχηματισμούς, απλά, δωρικά τα λέει όλα με έναν ηρωικό, δυναμικό, καθαρό ποιητικό λόγο.

Ας είναι και η δική μου σύντομη αναφορά στην ώριμη, την καθάρια, την αληθινή ποίησή της μια φιλική κι από καρδιάς είσοδος στον «άχρονο χρόνο χώρο» της.

Δυτικά της Σαπφούς
Κατερίνα Σημηντήρα
Μανδραγόρας
48 σελ.